پنجشنبه, ۲۹ تیر ۱۳۹۶
»   اقتصادی, تیتریک, یادداشت  »   اقتصاد نفتی و شهرهای ایران
134 views
۴ اردیبهشت ۱۳۹۶ , ساعت ۸:۰۹

اقتصاد نفتی و شهرهای ایران

اقتصاد نفت به عنوان اقتصاد تک محصولی در کشور ایران، سلطه عمیق بر اقتصاد کشور و همچنین تاثیرات عمیق بر شهرهای کشور را دارد. آنچه که مشخص است این می باشد که کشورهای تولید کننده نفت با وجود درآمدهای سرشار، کمتر سعادتمند می باشند. در خاورمیانه بیشتر صادر کنندگان نفت به شدت به تکنولوژی تولیدات کارخانه ای و حتی فرهنگ جهان توسعه یافته وابسته اند. بدین سان ملاحظه می گردد که اقتصاد نفت و به دنبال وابستگی به اقتصاد جهانی با گذشت سالیان طولانی هنوز هم نتوانسته بیشتر کشورهای صادر کننده نفت و شهرهای آن را به سعادت و رفاه اجتماعی برساند. شهرهای بزرگ ایران و هم چنین شهرهای تولید کننده نفت در ایران نمونه و مثال واضح در این زمینه می باشند. شهرهای بزرگ ایران به عنوان شهرهای یک کشور صادرکننده نفت به بوروکراسی اداری دچار هستند و از طرف دیگر وقتی بودجه یک وزارت خانه افزایش می یابد، کارمندان بیشتری استخدام می شوند اما طرح های مختص آن وزارت خانه به کندی پیش می رود. از سوی دیگر رشد شدید شهری در کشور ایران بر اثر اقتصاد نفتی، سبب ایجاد شهرهای مسلط از جمله تهران، مشهد، اصفهان و دیگر مادرشهرهای منطقه ای می گردد که سبب شهرگرایی ناسالم و عوارضی مثل آلونک نشینی، کمبود مسکن، تراکم و ترافیک بالا، آلودگی های هوا، آلودگی های صوتی، جدایی گزینی و افزایش شکاف طبقات اجتماعی و اقتصادی و … سبب ایجاد محیط زندگی تاسف بار در شهرهای کشور ایران شده است.

اگر به  طور تخصصی تر به مساله نگاهی بیاندازیم متوجهمی شویم که در شهرهای کشورهای صادر کننده نفت، رشد سریع شهری و شهرگرایی فرصت های سودآوری در صنعت مسکن و ساختمان می شود. از آنجاییکه بیشتر دولت های وابسته به اقتصاد نفت در تجهیزات زیرساختی شهرها بویژه شهرهای بزرگ سرمایه گذاری می کنند، سرمایه گذاری در احداث خیابان ها، استادیوم های ورزشی، بزرگراه ها، دانشگاه ها، بیمارستان ها، فرودگاه ها و … سبب افزایش رونق صنعت ساختمان و در پی آن بورس بازی در زمین های شهری می شود، سپس این عامل سبب رشد غیرمتوزان و آشفته شهری  و در پی آن خدمات رسانی پرهزینه تر را بر شهر و شهروندان تحمیل می کند و در نهایت این جاست که با تسلط جریان سودیابی بر جامعه، بسیاری از ارزش های مادی و معنوی جامعه به نابودی کشیده می شود. نکته ی دیگر این می باشد که با سرمایه گذاری های کلان در بخش ساختمان که از سود فروش نفت حاصل می شود، رشد و توسعه شهری سبب تسلط و دست اندازی به زمین های های حاشیه شهری و زمین های کشاورزی پیرامون شهرها می شود و این زمین های باارزش جزیی از سیستم مختلو بدقواره ی شهری می شوند که تولید مواد کشاورزی را به عنوان یکی از اساسی ترین عوامل در ابقای زندگی بشری را به مخاطره می اندازند. شهرهای کشورهایی که با اقتصاد نفتی سر و کار دارند با توجه به نداشتن مهارت تولیدی و همچنین کشاورزی ، به صورت شهرهای خدماتی می باشند که این عامل خود به خود سبب افزایش واردات، افزایش مهاجرت به شهرها و خالی شدن روستاها، توریج فرهنگ مصرف گرایی و تجمل گرایی در این شهرها می شود. نبود روحیه تولیدی و از طرف غلبه مصرف گرایی به مرور زمان که وضعیت اقتصادی شهروندان این شهرها را به چالش می کشد، از دیگر سو خانوارهای این شهرها را در دام مسائل و ناهنجاریهای اجتماعی از قبیل اعتیاد، طلاق، بزه کاری و … قرار می دهد.    این در حالی می باشد که ما به عنوان یک کشور اسلامی باید شهرهای ایرانی- اسلامی بسازیم  برادری، برابری، احترام به حقوق دیگران و  محترم شمردن اموال آنها،، یاد خدا، پیوستگی به هم و … از شاخصه های اصلی آن باشد و شهر ها به عنوان یک پایگاه اجتماعی قوی سبب رشد و تعالی انسان و در نهایت ایجاد مدینه فاضله برای امت اسلامی گردد.

اگز یک نگاه کلی به وضعیت اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و کیفیت زندگی در شهرهای بزرگ ایران از جمله تهران، اصفهان، مشهد، تبریز، کرج، قم، کرمانشاه و … بیاندازیم به راحتی مسائل و معضلات شهری مثل آلودگی های زیست محیطی، ترافیک های خسته کننده، شکاف اجتماعی و اقتصادی، فقر و حاشیه نشینی، اعتیاد، طلاق، تجمل گرایی، از بین رفتن عطوفت اجتماعی و …. را مشاهده خواهیم کرد. راهکار اساسی در این می باشد که با تغییر شیوه اقتصاد کشور از اقتصاد تک محصولی نفت به اقتصاد چند بعدی که مولد و تولید گر، پویا و همچنین داخلی یا بومی بتوان وضعیت اقتصادی و توسعه اقتصادی و در پی آن وضعیت اجتماعی در شهرهای کشور را تغییر داد. شهرهای تولیدی اعم از صنعتی، کشاورزی، گردشگری و توریستی به جای شهرهای خدماتی افزایش یابد و مهاجرت روستا به شهر در کل سیستم جمعیتی کشور ایران با ایجاد زیرساخت های مناسب در روستاها و تقویت اقتصادی روستا کنترل و مدیریت شود. نکته دیگری که باید در نظر گرفت پس ایجاد و تقویت موارد مذکور، باید کالبد و فیزیک شهری در کشور ما بر اساس شاخص های شهرهای ایرانی- اسلامی باشد بجای آنکه از شیوه شهرسازی در کشورهای دیگر تقلید صرف گرفت.
نوشته : علیرضا گروسی کارشناسی ارشد دانشگاه تربیت مدرس

۰

مطالب مرتبط اقتصادی  , تیتریک  , یادداشت

  تحریریه اقتصادی: تولید ناخالص داخلی(GDP) یکی از مهم ترین شاخص های اقتصادی در تجزیه و تحلیل و ارزیابی عملکرد دوره ای اقتصاد داخلی یک کشور است. و عبارتست از كل ارزش ريالي محصولات نهايي توليد شده توسط واحدهاي اقتصادي مقيم...
Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA ...
عنوان اسلایدر
  • اقتصادی

  • آخرین خبرها