پنجشنبه, ۰۳ مهر ۱۳۹۹
»   اجتماعی, استان البرز, کرج, یادداشت  »   بانو آغابیگم نجم آبادی که بود؟
531 views
۵ شهریور ۱۳۹۵ , ساعت ۵:۵۰

بانو آغابیگم نجم آبادی که بود؟

بانوان سرزمینم

در لابه لای اوراق تاریخ معاصر ایران، این کهن سرزمینِ سربلندِ زخم دیده، و درد ناملایمات کشیده،نامِ نامدار بانوانی هویداست که غرور و عظمت را با اشک و حسرت ممزوج می سازند. آنانی که پا در رکاب زمانه کردند، و اولین ها را برای بانوان سرزمینم “ بنیان نهادند.

بانو آغابیگم نجم آبادی فرزند حاج شیخ هادی نجم آبادی، احدی از آنان است. فرزند عالم برجسته ی دوران قاجار و برخاسته از خاک عالِم خیز استان البرز، که نام زادگاه اش، نجم آباد(روستایی در شهرستان نظرآباد)، همواره پرافتخار در سپهر بی انتهای مردان ایران عزیزم، می درخشد. خاندانی که بیش از ۲۵ عالم به دنیای تشیع تقدیم نموده است.(آل احمد: ۱۳۸۹، ۵۳)

کمتر کسی از رجال مشهور مشروطه را می‌توان نام برد که یا مستقیم شاگرد شیخ هادی نجم آبادی نبوده یا با وی رابطه نداشته‌است. از معروف‌ترین شاگردان شیخ می‌توان به سیدمحمد طباطبایی، علی اکبر دهخدا، علامه محمد قزوینی، میرزا جهانگیرخان شیرازی، میرزاحسن رشدیه، ملک المتکلمین و ناظم الاسلام کرمانی اشاره کرد.(عسکری: ۱۳۸۳، ۱۹)

آغابیگم نجم آبادی در خانواده ای رشد و نمو نمود که چنین بود. وی از پرچم داران جنبش زنان در دوران مشروطه است که با تاسیس انجمن ها و موسسات خیریه و همچنین نامه ها و سخنرانی های خود، تحولات ارزنده ای را در تاریخ فعالیت های سیاسی و اجتماعی زنان ایران ثبت نموده است. در ذیل این سطور به برخی از این فعالیت ها اشاره می نمایم.

انجمن مخدرات وطن:

انجمن مخدرات وطن که انجمنی زنانه بود، پس از انحلال انجمن آزادی زنان، به وسیله ۶۰ تن از زنان فعال ایرانی شکل گرفت.

اعضای سر‌شناس عبارت بودند از:

۱. بانو آغا بیگم دخترآقا شیخ هادی نجم آبادی به عنوان رئیس

۲. بانو آغا شاهزاده امین به عنوان خزانه دار

۳. بانو صدیقه دولت آبادی به عنوان منشی

دیگر بانوان سر‌شناس عضو انجمن عبارت بودند از: همسر میرزا سلیمان خان می‌کده، مادر دکتر مهدی خان می‌کده، همسر ملک المتکلمین (مادر دکتر ملک‌زاده سناتور)، بانو نزهت جهانگیر، عفت الملوک و نظم الملوک خواجه نوری، همسر آقا سید کاظم رشتی، زینت الدوله، گلشن الملوک قهرمانی، ایران خانم همسراعتلاءالملک (دخترمشارالسلطنه قدیمی)، همسر میرزا کاظم خوش نویس، همسرصدیق السلطنه، دختر سردار افخم، دختر سپهسالار تنکابنی، همسر افخم الممالک، همسر حاج میرزا حسن، خواهر شیخ الملک اورنگ که او را نطاق النسوان لقب داده بودند، دره المعالی مؤسس مدرسه اُم المدارس، هما محمودی، ماهرخ گوهر‌شناس (خواهر مدیر صنایع) و عده‌ای دیگر که به تدریج به این جمع ملحق شدند. (بامداد: ۱۳۴۸، ۱۵) همچنین عده‌ای از اعضای این انجمن با رهبران مشروطه ارتباط نزدیک خانوادگی داشتند. ناهید داویدیان همسریپرم خان و همسرملک المتکلمین از آن جمله بودند. در بسیاری از موارد نام اصلی اعضای انجمن مخدرات وطن معلوم نیست. زیرا این زنان اغلب به وسیله نام خانوادگی پدر یا شوهر خود مشخص می‌شدند. به عنوان مثال: آغا بیگم دختر نجم آبادی، یا زوجه ملک المتکلمین.

اهم اعتقادات سیاسی – اجتماعی:

  • استقلال میهن
  • لزوم تقویت مشروطیت ایران و همکاری با مشروطه خواهان
  • بیگانه ستیزی ( بدبختی‌های ملت را نتیجه نفوذ خارجی می‌دانستند و با هرگونه عملی که باعث دخالت بیگانگان در امور داخلی کشور بشود، مخالف بودند.)
  • تحریم اجناس بیگانگان و منع استقراض خارجی
  • پیگیری مطالبات سیاسی و اجتماعی بانوان
  • تقویت تولیدات داخلی و اتکاء به استقلال اقتصادی
  • مشکلات کشور ناشی از عدم اتحاد واقعی است و منشأ آن جهل و بی‌علمی عامه مردم است.

اهم فعالیت ها:

  • در۱۳ ذیقعده ۱۳۲۸ه ـ. ق. /۱۹۱۰م. «انجمن مخدرات وطن» نامه‌ای به مجلس ارسال نمودند و در مورد به تعویق افتادن تصویب قانون اساسی می‌گوید: «ملت تمام شد. ملت نفسش به آخر رسید. اگر فی الحقیقه از عهده خدمت به ملت بر نمی‌آیید کناره بگیرید تا ملت فکری به حال روز سیاه خودش بکند.» (حجازی: ۱۳۸۸، ۴۴)
  • در ۸ ذیحجه ‏‏۱۳۲۹ه ـ. ق. /۱۹۱۱م. انجمن مخدرات وطن، تظاهرات بزرگی در اعتراض به اولتیماتوم دوم روس‌ها با سخنرانی ‏در جلوی مجلس، خواهان استقلال کشور و عدالت اجتماعی شدند. در این گردهمایی هزاران زن، چادر سیاه بر سر و ‏روبنده بر صورت حضور یافتند. آن‌ها بر روی چادرکفن سفید پوشیده و بر روی کفن جمله «یا مرگ یا استقلال» را ‏نوشته بودند، زنان یکی بعد از دیگری بر روی منبر می‌رفتند و با سخنرانی‌های پر حرارت و منطقی از مشروطیت ‏دفاع می‌کردند و خواهان استقلال کشور و عدالت اجتماعی می‌شدند. از زنان پرشور این جمع که اشعاری پرسوز و ‏گداز در دفاع از مشروطه در برابر مجلس قرائت کرد، بانو زینت امین، دانش آموز مدرسه اُناثیه شاه آباد بود. ‏‏ (پیرنیا:۱۳۷۴، ۵۴) اداره این مدرسه به عهده زنی ارمنی به نام «ملکیان» نهاده شد، سخنان وی در نشریه ‏جهان مسلمان نیز انتشار یافت و برای اینکه دختران مسلمان هم به آن مدرسه بروند وی با چادر و نقاب در آنجا ‏حضور می‌یافت. (آفاری:۱۳۷۷، ۲۴) سکینه کنداشلو همسرشیخ هادی نجم آبادی در سخنرانی بازگشایی این ‏مدرسه گفت: «درگیری شخصی، شما وزیران و سایر مقامات کشور را به جان هم انداخته است. محض رضای خدا دست از ‏این دشمنی بردارید و اندکی به آینده دختران معصوم فکر کنید و نگذارید که ایشان مانند دختران مصری و ‏سودانی و قفقازی برده این و آن باشند». (حجازی:۱۳۸۸، ۷۲) ‏
  • تاسیس مدارس دخترانه، کلاس‌های آموزش بزرگسالان و یتیم خانه از جمله فعالیت های آنان بود، این انجمن در تهران مؤسسه‌ای ایجاد کرد که در آن یکصد دختر درس می‌خواندند.
  • در قضیه ای که روسیه به ایران اولتیماتوم داد، زنان به حمایت مالی از دولت پرداختند. علاوه برحمایت مالی، زنان جلسه اعتراض آمیزی مقابل مجلس ترتیب دادند و به بیان خواسته‌های خود و تشویق دولتمردان به مقابله با نفوذ روسیه پرداختند. این جلسه توسط انجمن مخدرات وطن سازمان دهی گردیده بود.
  • انتشار افکار و عقاید خود در نشریات اختصاصی بانوان و از طریق تلگراف به نقاط مختلف دنیا

به دلایل متعدد داخلی و خارجی و مهم تر از همه محدودیت فعالیت های انجمن مخدرات به زنان طبقه متوسط و بالای جامعه، این انجمن نتوانست طیف وسیعی از زنان را به دور خود گرد آورد. این مساله حیات سیاسی و اجتماعی انجمن را به اغما و محاق فرو برد. اما برگ زرینی شد در تاریخ معاصر ایران و حافظه ی تاریخی زنان این کهن بوم و بر، ایران جان.

 

*در این سیاهه از مقاله خانم الهه باقری، کتاب صداقت ساقی اسماعیل آل احمد، مقالات حسین عسکری، غلامرضا عباس‌زاده‌سورمی، آیت وکیلیان‌ملکی، الهام ملک زاده و کتب آفاری ، حجازی و بامداد بهره بردم.

نوشته:حمید حشمدار

مطالب مرتبط اجتماعی  , استان البرز  , کرج  , یادداشت

چند مدت پیش مستندی می دیدم که در رابطه با دانشگاه رفتن در آلمان بود. در این مستند گفته شد که یک فرد تا قبل از دیپلم گرفتن سه بار هدایت می شود تا رشته مورد نظرش را انتخاب کند،دررشته...
به گزارش اثرآنلاین و به نقل از شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ علیرضا شاه حسینی کارشناس ارشد مدیریت اجرایی و پژوهشگر تاریخ و فرهنگ نواحی شمال ایران، در یادداشت اختصاصی "تیتریک"، به مناسبت یکصدمین سالگرد شهادت دکتر ابراهیم حشمت طالقانی...
رستمی در پاسخ به سؤالات هفته‌نامه جاذبه به بیان تاریخچه تشکیل بازرسی اصناف پرداخت و گفت: در سال 1386 و  بر اساس الحاقیِ ماده 45 قانون نظام صنفی مقرر گردید تا واحدی بنام واحد بازرسی و نظارت اصناف در اتاق‌های...
    زندگی خوب موسسه ای مردم نهاد است که فعالیت های متعدد اجتماعی در کرج با نام آن گره خورده است.هفته نامه جاذبه پیرو رویکرد اجتماعی خود به سراغ حسین بابازاده مقدم و گروهش رفت تا از فعالیت های آن بیشتر...
    عنوان اسلایدر
  • اقتصادی

  • آخرین خبرها