جمعه, ۰۴ مهر ۱۳۹۹
»   سیاسی, کرج, یادداشت  »   برشی از کرج شناسی
694 views
۵ مهر ۱۳۹۵ , ساعت ۱۳:۰۵

برشی از کرج شناسی

با آغاز حکومت پهلوی و بروز و ظهور تحولات متعدد روند و بستر تبدیل شدن کرج به شهر بزرگ فراهم شد اگر چه در ابتدا اسکان جمعیت در کرج بیش از هر عاملی تحت تاثیر آب و هوای معتدل آن بود اما در نهایت طی سه دوره زمانی جمعیت و رشد آن به حدی رسید که آن را امروز به یکی از کلان شهر های کشور پس از تهران پایتخت کرده است.این سه دوره به شرح زیر است :

دوره اول : پیش از اصلاحات ارضی ۱۳۴۰

دوره دوم : پس از اصلاحات ارضی تا ۱۳۵۷

دوره سوم : پس از انقلاب اسلامی (۱۳۵۷) تاکنون

دوره اول :

با وقوع انقلاب صنعتی رشد جمعیت و مهاجرت در همه کشور های دنیا به ویژه کشور های جهان سوم با سرعت بیشتری نسبت به گذشته دنبال  شد. (نقدی،۱۳۸۰: ۸) بی شک ایران هم از این قاعده مستثنی نبود. در کنار این تحولات عواملی دیگر مانند تحولات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی، گسترش یکجا نشینی، گسترش راههای ارتباطی و در نتیجه برخورد نزدیک روستائیان با شهر ها، بهبود وضع معیشت ، زندگی، بهداشت، ظهور اقتصاد مبتنی بر نفت و وابستگی به شهرها افزایش جمعیت را در حاشیه شهرهای بزرگ و رشد جمعیتی حاشیه شهرها را به همراه داشت که البته در ابتدا این افزایش جمعیت آهنگ کندی داشت.

دوره دوم : در این دوره آهنگ افزایش جمعیت شهرها بویژه کرج روبه فزونی نهاد عامل اصلی در این دوره زمانی اجرای طرح اصلاحات ارضی بود که به دنبال خود تغییر الگوی معیشت روستایی، بیکاری، فقر، مکانیزه شدن کشاورزی و در کنار این عوامل، مسائلی دیگر نظیر بهبود وضع بهداشت و کاهش مرگ و میر گسترش آموزش،گسترش کارخانه ها و صنایع در اطراف شهر های بزرگ منجر به افزایش نرخ جمعیت و مهاجرت به شهر کرج شد.

دوره سوم :

این دوره را می توان اوج و انفجار جمعیت و تغییر کانون مهاجرتی در کشور به سمت تهران و کرج دانست. گرچه ادامه روند عوامل رو به رشد سالهای منتهی به انقلاب اسلامی هم در این برهه زمانی با سرعت بیشتری دنبال شد علاوه بر این وقوع جنگ تحمیلی و فقر و بیکاری و قحطی  و گرسنگی در شهر ها و روستاهای نزدیک به جنگ و طغیان زاد آوری و کاهش مرگ و میر در خود شهر، رشد صنایع و کارخانه ها در حاشیه تهران و احداث اتوبان -تهران -قزوین و مراکز تحقیقاتی کشاورزی و آموزشی و موقعیت ترانزیتی منطقه  که باعث اتصال بیش از ۱۵ استان پرجمعیت کشور است موجی عظیم و لجام گسیخته از جمعیت مهاجر از نواحی شمالی، شمال غرب، غرب و استان های همجوار را به سمت خود روانه داشت جمعیت مهاجر که به دنبال پیدا کردن شغل و بهبود فضای کسب و کار و زندگی خود جذب کارخانه ها و صنایع و یا بازار خدمات تهران شدند و یا بیکار و به امید کار ماندن و به خاطر نزدیکی به محل کار خود و یا قیمت پایین مسکن و زمین واجاره بهای کرج نسبت به تهران در کرج اسکان یافتند به گونه ای که امروز تنوع گوناگونی از اقوام و فرهنگ ها و زبان ها تقریبا از سراسر ایران در آن وجود دارد که در کنار هم زندگی می کنند و نمونه ای کوچک از ایران بزرگ است. با این حال موقعیت استراتژیکی کرج، فاصله کم و همجواری آن با تهران، شکل گیری مهم ترین قطب صنعتی و اشتغال در امتداد محور تهران – کرج – قزوین، وضعیت اقلیمی مطلوب، قیمت و هزینه پایین مسکن و اجاره نسبت به تهران منجر به آن شد که بیش از ۸۰ درصد جمعیت آن را مهاجران تشکیل دهند. (رزاقی و زیاری و رضوانی، ۸۲:۱۳۸۶).و بعد از شهر تهران مهاجر پذیر ترین شهر ایران باشد بر طبق آمار بیش از ۱۸ درصد از مهاجران با هدف کسب شغل و یا انتقال شغل و بهبود آن به این شهر مهاجرت می کنندکه در دو دهه ی بعد از جنگ و سر شماری ۱۳۸۵ رشد جمعیت در این شهر بیش از متوسط کشوری گزارش شده است. بر اساس نتایج سر شماری نفوس و مسکن سازمان آمار در سال ۱۳۹۰ جمعیت شهرستان کرج  ۲،۰۲۴،۷۶۵ نفر بوده است که از این میزان بیش از ۹۷ درصد آن در نقاط شهری و مابقی در روستاها ساکن هستند از این میزان جمعیت ۲۸/۵۵ درصد در بخش خدمات ۱۳/۳۷ در بخش صنعت و ۲۷/۲ درصد در بخش کشاورزی فعالیت می کنند. همچنین میزان و درصد با سوادان در این شهرستان ۹۱ درصد است که سهم مردان ۴۸/۵۱ و زنان ۵۲/۴۸ درصد است ازاین رو ظرفیت مناسبی برای فرهنگ سازی محسوب می شود(سرشماری ۱۳۹۰، مرکزآمار) به جهت افزایش و گسترش شعاعی شهر به لحاظ جمعیتی و کالبدی و فضایی تعداد مناطق شهری در شهرداری نیز افزایش یافته است به طوری که شهر کرج با وسعت حدود ۶۲ کیلومتر در سال ۱۳۷۵  با ۷ منطقه شهری بعد- ها به ۹  عدد افزایش یافت و هم اکنون به ۱۲ منطقه افزایش یافته است

کلمات کلیدی: البرز، کرج، اصلاحات ارضی، مهاجرت، رشد جمعیت، ایران کوچک

منابع : مقاله ی مهاجرت و حاشیه نشینی در ایران از اسد الله نقدی، و مقاله ی مدل چند هسته ای و چند مرکزی شهری و کلانشهری از نظریه تا عمل( مورد مطالعه کرج).

نویسنده: مژگان قانع کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک

مطالب مرتبط سیاسی  , کرج  , یادداشت

مشکل اشتغال یا درواقع در ایران را شاید بتوان یکی از مشکلاتی دانست که خودباعث بسیاری از مشکلات دیگر ازجمله، اعتیاد، فقر، طلاق، خیانت، سرقت، افزایش سن ازدواج وبسیاری دیگر از آسیب های اجتماعی شده است.در واقع شاید بتوان با...
چند مدت پیش مستندی می دیدم که در رابطه با دانشگاه رفتن در آلمان بود. در این مستند گفته شد که یک فرد تا قبل از دیپلم گرفتن سه بار هدایت می شود تا رشته مورد نظرش را انتخاب کند،دررشته...
به گزارش اثرآنلاین و به نقل از شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ علیرضا شاه حسینی کارشناس ارشد مدیریت اجرایی و پژوهشگر تاریخ و فرهنگ نواحی شمال ایران، در یادداشت اختصاصی "تیتریک"، به مناسبت یکصدمین سالگرد شهادت دکتر ابراهیم حشمت طالقانی...
رستمی در پاسخ به سؤالات هفته‌نامه جاذبه به بیان تاریخچه تشکیل بازرسی اصناف پرداخت و گفت: در سال 1386 و  بر اساس الحاقیِ ماده 45 قانون نظام صنفی مقرر گردید تا واحدی بنام واحد بازرسی و نظارت اصناف در اتاق‌های...
    عنوان اسلایدر
  • اقتصادی

  • آخرین خبرها