دوشنبه, ۱۹ آذر ۱۳۹۷
»   کرج, یادداشت  »   تاریخچه تقسیمات کشوری در ایران
3,345 views
۵ آبان ۱۳۹۵ , ساعت ۱۱:۲۵

تاریخچه تقسیمات کشوری در ایران

تاریخچه ی تقسیمات کشوری
ایران از جمله کشور های پیشگام در تقسیم بندی سیاسی فضا است که الگوی بسیاری از دولت های غیر ایرانی نیز قرار گرفت. نخستین تقسیم بندی در دوره هخامنشیان شکل گرفت و قلمرو سرزمینی ایران به ایالات تقسیم شد هر واحد سیاسی به عنوان شخصیت سیاسی دارای یک شهربان یک سردار بودو یک دبیر که در اداره آنها مشارکت داشت. در دوره اشکانیان نیز به همان شکل ادامه پیدا کرد هر ایالت به چند “هیرپاشی” و هر هیرپاشی به چند واحد کوچکتر به نام “ستاتم” تقسیم می شد خود ستاتم ها نیز دارای تعدادی قصبه و روستا بودند.
در دوره ی ساسانیان به علت رویکرد تمرکز گرایی حکام سیستم قبلی بطور کلی تغییر کرد در این دوره سلسله مراتب تقسیمات از بالا به پایین به این شکل بود؛بخش یا پاذگس، ایالت، استان، شهر، رستاگ،طسوج و ده. مرکز هر شهر شهرستان بود و در راس آن حاکمی بنام شهریگ بود دهات نیز به وسیله ی دیهیگ اداره می شد. پس از سقوط ساسانیان و آغاز دوره ی اسلامی در دوره ی عباسیان واحدهای تقسیماتی به ایالات تقسیم می شد که در مجموع ۳۱ ایالت بود.
در دوره گذار سیاسی اطلاع دقیقی در دست نیست تا زمان حکومت صفویان که در این دوره سازماندهی سیاسی فضا دچار تغییراتی اساسی شد نکته ی قابل تامل این که این الگو بسیار به الگوی زمان ساسانیان شباهت دارد ویژگی عمده ی این الگو این بود که متناسب با شرایط تغییر می کرد اصلی ترین الگو مربوط به دوره ی شاه عباس اول است که ایالات داری حکمران بودند و بعدها نیز به نام بیگلربیگی یا امیرالامرا شناخته شدند پس از این حکام درجه دو قرار داشت به نام امیرتابیین و سپس خان سلطان، که حاکم شهر بود. سیستم تقسیمات زمان صفویه در دوره های بعدی حکومت ها نیز ادامه پیدا کرد عناصر تقسیمات هم این گونه بود که ایالت، ولایت، بلوک،و قصبه. که ایالت به دست حاکم، ولایت به دست والی و بلوک به دست نائب الحکومه اداره می شد و این الگو تا اواخر دوره قاجار برقرار بود و درواقع معادل استان، شهرستان، بخش و دهستان بود.
با انقراض حکومت قاجار و روی کار آمدن حکومت پهلوی سیستم یکپارچه سازی کشور توسط رضا شاه برقرار شد و سرزمین ایران به ده استان و ۴۹ شهر تقسیم شد از عمده ویژگی های این سیستم مدون بودن و برخورداری از شرح وظایف فرمانداران و بخشداران بود لذا سطوح نظام تقسیمات جدید عبارت بودند از: استان، شهرستان، بخش، دهستان، قصبه و ده.
در سال ۱۳۵۷ کشور ایران دارای ۲۴ استان، ۱۶۵ شهرستان و ۴۷۴ بخش بود در سال ۶۲ قانون تعاریف و ضوابط مربوط به تقسیمات کشوری پس از ۴۶ سال در دو فصل و شامل ۱۸ ماده به تصویب رسید طبق ماده ی یک تعارف تقسیمات کشوری عناصر تقسیمات کشوری عبارتند از: روستا، دهستان، شهر، بخش، شهرستان و استان. بر این اساس روستا واحد مبدا تقسیمات کشوری است و دهستان کوچکترین واحد تقسیمات کشوری که از بهم پیوستن چند روستا به همراه مزرعه های اطراف آن تشکیل شده است در مرتبه بعد ی شهر است؛ محلی با ویژگی های خاص جمعیتی( حداقل ده هزار نفری)، معیشتی و محدوده ی خاص جغرافیایی که به وسیله نهاد شهرداری و شورای شهر اداره می شود خود شهر به منطقه و پس از آن محله تقسیم می شود.
بخش واحدی از تقسیمات است که از بهم پیوستن چنددهستان همجوار و نقاط شهری نزدیک آنها تشکیل می شود.
شهرستان واحدی است متشکل از چند بخش متجانس، و در نهایت استان که از بهم پیوستن چند شهرستان همجوار تشکیل می شود.
کلمات کلیدی: تاریخچه، تقسیمات سیاسی، استان، شهر، شهرستا، شهرداری، روستا، دهستان،ایالت، ولایت، قصبه، بیگلربیگی،
نویسنده مژگان قانع، کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک

۰

مطالب مرتبط کرج  , یادداشت

به گزارش اثرآنلاین وبه نقل از هفته نامه جاذبه رحیم خستو سخنگوی شورای اسلامی شهرکرج به خبرنگاران گفت :وزارت کشور با شهردار شدن سیروس شفقی گزینه منتخب شورا برای این پست موافقت نکرده است . وی افزود:درجلسه علنی روز یکشنبه درباره...
  علیرضا عبادالهی کارشناس سوادرسانه ای و مدرس دانشگاه دانش-انتقادی- ضرورت اجرا:جامعه با ورود به عصر ارتباطات دچار تحولات گسترده وشگرف شده است که به دلیل در دسترس بودن بیشتر ابزار ارتباطی وتنوع آنها از نظر ساختار وامکانات طیف وسیعی ازمردم را...
ثریا چراغی:دوران کودکی برای افراد دوران خاطرات شیرین و بازی های کودکانه است،فارغ و سبک بال از هرمسئولیتی،اما برای کودک کار آن کس که شانه های کودکانه آن یارای تحمل بارمسئولیت ودغدغه کسب درآمدراندارداین دوران دیگردوران شیرین کودکی نیست.به کارگیری...
مقدمه: اهمیت کلان داده ها در چند سال اخیر بسیار زیاد شده است که از جمله علت های آن بحث فضای ذخیره سازی زیاد و بروز شبکه های اجتماعی با حجم زیادی از اطلاعات و استفاده از سنسورها در قسمت...
عنوان اسلایدر
  • اقتصادی

  • کلان داده ها

    کلان داده ها

    کلان داده ها پذیرش دکتری استعداد درخشان ۹۶ دانشگاه خوارزمی پذیرش دکتری استعداد درخشان ۹۶ دانشگاه خوارزمی
    علمی و فناوری
  • آخرین خبرها