تاریخچه و انواع گاه شمار رسمی و محلی در ایران کهن

چاپ

تاریخچه گاه شمار ایرانی:
تاریخچه ی استفاده از گاه شمار در ایران به حدود دو هزار سال قبل از میلاد مسیح و همچنین قبل از پیدایش زرتشت بر می گردد
با گذر زمان و در طول تاریخ، گاه شمار نگاری ایرانی تغییرات زیادی در خود دیده است. نوشته های کهن ایرانی حاکی از این است که گاه شمار ایرانی از گاه شمار بابلی ها الهاماتی گرفته که سال ۳۶۰ روز داشت (۱۲ ماه ۳۰ روزه) و هر شش سال یک بار، برای هماهنگی فصل ها، سال ۱۳ ماهه می شد. حدود ۲۵۰۰ سال پیش، یعنی بعد از میلاد زرتشت و شکل گیری حکومت هخامنشی، گاه شمار ایرانی تغییراتی در خود دید و این تغییرات رفته رفته در طی حدودا ۳۰۰ سال به شکل نهایی خودش در آمد. با این دگرگونی ها، نام ماه ها به نام ایزدان زرتشتی در آمد و نام ایزدان زرتشتی به روزهای ماه ها هم اضافه شد. در این گاه شمار، هر روز ماه، نام خودش را داشت
در ایران باستان، سال به دوازده ماه و ماه به سی روز بخش می شد و هفته های امروزی وجود نداشت. روزهای سی گانه ی هر ماه، با سی نام از نام های ایزدان یا امشاسپندان و یا جلوه های اهورامزدا نام گذاری می شدند.

انواع گاه شمار رسمی و محلی در ایران کهن:
مطالعه ی تاریخ ایران باستان و تحقیقات اخیر در این زمینه نشان می دهد که از روزگاران پیشین در ایران کهن، سه گاه شمار زیر دارای اهمیت بیشتری بوده است:
تقویم فرس قدیم (هخامنشی)
تقویم اوستایی قدیم (مزدیسنا_زرتشتی_یزدگردی)
تقویم مجوس و مغان

۱