پنجشنبه, ۱۰ مهر ۱۳۹۹
»   اجتماعی, سیاسی, یادداشت  »   عدالت سیاسی چگونه است؟
1,113 views
۱۴ مهر ۱۳۹۵ , ساعت ۶:۵۱

عدالت سیاسی چگونه است؟

سلسله  یادداشت های  ” عدالت و زنان”

عدالت سیاسی:

پیش از این به دیباچه ای ازعدالت در فلسفه ی سیاسی اشاره شد و در بخش پایانی نیز به تحول و احیای فلسفه ی سیاسی و مفهوم عدالت بطور خاص تحت تاثیر اندیشه و آثار رالز که اصول کلی و عمومی عدالت سیاسی را مطرح کرد.نگاهی گذرا شد. در ادامه به بحث اصول عدالت سیاسی در نظام جمهوری اسلامی ایران اشاره می شود.

در نیمه ی دوم قرن بیستم، بحبوحه ی کشمکش و تقابل مکاتب اقتصاد سیاسی مارکسیستی و سوسیالیستی و لیبرال دموکراسی. ایدئولوژی حکومت و حاکمیت اسلامی با وقوع انقلاب اسلامی ایران به جهانیان عرضه شد ایدئولوژی جدید مبتنی بر ارزش ها، فضائل دینی و شعائر اسلامی. که پرچمدار احیای عدالت و حمایت از مستضعفان عالم و مسلمانان بود. و تاکنون یگانه حکومت دینی با حاکمیت مطلق اسلام سیاسی است. با ویژگی گفتمان ولایت فقیه و قوانین مبتنی بر دستورات اسلامی.

عدالت سیاسی در این شکل از حکومت و ساختار سیاسی در واقع بر مبنای حفظ ارزشها، کرامت و اخلاقی انسانها ، ضمن احترام به تفاوت ها، استعدادها ست. به طور کلی شاخصه های اصلی عدالت سیاسی در بنیان نظری و فقهی نظام جمهوری اسلامی به شرح زیر است:

مشروعیت حاکمیت : حکومت باید مردم بر مردم باشد و مردم خود بتوانند مسئولان ارکان نظام را انتخاب و بر آنان نظارت کنند. در نظام اسلامی در برخی ارکان، مردم مستقیم نماینده ی شایسته را انتخاب می کنند( رئیس قوه مجریه) و درموارد دیگر، غیر مستقیم رهبر و شورای فقها مسئولان را انتخاب می کنند( رئیس قوه قضائیه و رهبری.)

مشارکت سیاسی برابر: قبل از هر چیز ذکر این نکته را لازم است که عدالت سیاسی متوجه امر قدرت و توزیع و مناسبات آن در عرصه ی نظام اجتماعی و جامعه است. بنابر این اندیشه ی عدالت سیاسی و کنش مربوط به آن در بستر اجتماع عینیت می یابد. عدالت در نظام سیاسی یعنی تحقق مشارکت سیاسی برابر، یعنی هر شهروند با هر ویژگی و  مشخصات فردی و اجتماعی با هر آیین و مسلکی اعم از زن و مرد قادر باشد در آینده سیاسی خود دخالت کند. این بخش عمدتا ناظر بر حق انتخاب برابر است. این که افراد بتوانند فردی را که به آن شناخت دارند و معتقدند مناسب یک سمت و کرسی قدرت سیاسی ست انتخاب کنند.

گزینش سیاسی برابر: این بدین معناست که افراد یک جامعه طبق قوانین برای انتخاب شدن پست ها و مسئولیت سیاسی شرایط برابری داشته باشند و مورد تبعیض به سبب حب و بغض های شخصی و سیاسی قرار نگیرند. توزیع قدرت سیاسی و پست های سیاسی باید بر مبنای استعداد و شایستگی و تخصص افراد باشد. همچنین افراد شایسته به راحتی و آزادی کامل بتوانند دست به تشکیل احزاب و تشکل های سیاسی بدهند و از این طریق به هرم قدرت سیاسی راه یابند.

آزادی در اندیشه، نظارت، انتقاد و اعتراض و در مقابل پاسخگو بودن مسئولان: آزادی برابر، دربطن مفهوم عدالت در سیاست نهفته است افراد جامعه باید در فکر و اندیشه آزاد باشند. از آن جا که در مبانی نظام ولایت فقیه، مجریان قانون و عدالت معصوم نیستند و ممکن است دچار خطا و یا اشتباه شوند لذا مردم حق دارند بر عملکرد مسئولان و منتخبان خود نظارت کنند( از طریق طرح استیضاح مجلس،خود فعالیت رسانه ها، تشکل ها ،و انجمن ها) انتقاد کنند و هرجا لازم بود مخالفت و اعتراض کنند تا اگر مسجل شود کفایت لازم را ندارد برکنار شود. البته طبق فرمایشات امام خمینی (ره) این بخش از آزادی های سیاسی می بایست در چاچوب قانون باشد و به منافع ملی جامعه و مصالح نظام اسلامی آسیب نرساند. در مقابل مسئولان در قبال اقدامات و تصمیمات خود باید پاسخگو باشند و هر گاه از آنان خواسته شود با صداقت برای ملت شفاف سازی کنند.

امنیت سیاسی برابر: این بخش از عدالت سیاسی، در زندگی فردی و جمعی سیاسی افراد مربوط به داشتن احساس امنیت است که آحاد ملت در افکار و کنش های سیاسی و اجتماعی خود می بایست داشته باشند به این معنی که در شرایط بحرانی زندگی احساس کنند قانون و مجریان عدالت از آنان حمایت می کند و و نگهبان حق و منابع و منافع آنها ست. همچنین در زمان بیان انتقاد از عملکرد مسئولان، در زیر سایه امنیت و برابری و عدالت قانون هستند.

.کلمات کلیدی: عدالت، امنیت سیاسی، عدالت سیاسی، عدالت اجتماعی، مشروعیت سیاسی، مشروعیت حاکمیت

نویسنده: مژگان قانع کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک

مطالب مرتبط اجتماعی  , سیاسی  , یادداشت

درابتدای شیوع ویروس منحوس کرونا درجهان وایران رفتارهای غیرعاقلانه ای از عده ای دیده شد که توسط علمای دینی ردشد و این افرادرا نه افراددیندار که افراد احمقی دانستند که برای مطرح شدن خوداز حربه دین می خواهنداستفاده کنند که...
مشکل اشتغال یا درواقع در ایران را شاید بتوان یکی از مشکلاتی دانست که خودباعث بسیاری از مشکلات دیگر ازجمله، اعتیاد، فقر، طلاق، خیانت، سرقت، افزایش سن ازدواج وبسیاری دیگر از آسیب های اجتماعی شده است.در واقع شاید بتوان با...
چند مدت پیش مستندی می دیدم که در رابطه با دانشگاه رفتن در آلمان بود. در این مستند گفته شد که یک فرد تا قبل از دیپلم گرفتن سه بار هدایت می شود تا رشته مورد نظرش را انتخاب کند،دررشته...
به گزارش اثرآنلاین و به نقل از شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ علیرضا شاه حسینی کارشناس ارشد مدیریت اجرایی و پژوهشگر تاریخ و فرهنگ نواحی شمال ایران، در یادداشت اختصاصی "تیتریک"، به مناسبت یکصدمین سالگرد شهادت دکتر ابراهیم حشمت طالقانی...
    عنوان اسلایدر
  • اقتصادی

  • آخرین خبرها