یکشنبه, ۰۶ مهر ۱۳۹۹
»   اجتماعی, یادداشت  »   عدالت قضایی
916 views
۲۰ مهر ۱۳۹۵ , ساعت ۱۷:۵۴

عدالت قضایی

با گذشت زمان و پیچیده تر شدن زندگی اجتماعی، ظهور و برقراری نظم اجتماعی و سیاسی، وقوع اشکال مختلف و متعدد جرم و جنایات، ضرورت تنظیم و تدوین قوانین برای نظم بخشیدن به شئونات زندگی افراد در جامعه برای حاکمان مطرح شد. که در این چارچوب بتوانند به طور ویژه حقوق ضایع شده ی افراد را در جامعه بستانند، با ظلم مقابله کنند و در نهایت عدالت را تحقق بخشند. عدالت قضایی یکی از اهداف مهم هر حکومت بویژه حکومت اسلامی ست. عدالت قضایی بطور خاص از طریق سازوکارهای نهادی و قانونی ضامن برقراری نظم و تعادل بخشی اجتماعی و تحقق عدالت فردیست به عبارت دیگر در هر جامعه ای بعدی از زندگی بنا به ضرورت، مجری و مرجع رسیدگی به حقوق افراد، نزاع ، دعاوی،درگیری و شکایات آنهاست. عدالت قضایی در هر نظام و سیستم حاکمیتی شاخصه های خاص خود را دارد یکی از این شاخص ها قانون است که در جامعه ی اسلامی بر مبنای تعالیم اسلامی و احکام قرآنی( آنجا که خداوند بهتر از هر کسی نیازهای بشری را می داند و حکم خدا به عدل و داد است) استخراج و تنظیم شده است. و لذا دستورات الهی بر میزان، حد، دایره ی جرم و حق افراد قضاوت می کند. از دیگر شاخص های عدالت قضایی امکان مراجعه و دسترسی به محاکم قضایی و رسیدگی به موقع به پرونده های دادرسی ست. بطور کلی عدالت قضایی ناظر بر فرآیند پیگیری، درخواست، طول رسیدگی به جرائم و صادر شدن حکم و اجرای آن می باشد. کل این پروسه باید بر مبنای عدالت به معنای انصاف باشد که در قوانین اسلامی لحاظ شده. چنانچه قصور و خلاء در قوانین باشد می بایست سریعا توسط مراجع ذی صلاح برطرف شود.
بخشی از عدالت قضایی مربوط به عدالت کیفری ست. که بیشتر مربوط به جزئیات صدور و اجرای حکم، حد و حدود جرم و چگونگی و حد احکام است. این که زمانی که در جامعه شخصی مرتکب جرمی شود این جرم چه مقدار به دیگران و جامعه آسیب رسانده است؟ تا چه حد حقوقی دیگری یا دیگران ضایع شده است؟ دستگاه قضایی موظف است کیفر(جرم) صادر کند کیفری که متناسب با میزان خسارت باشد. این جاست که ضرورت عدالت کیفری مطرح می شود. نظام کیفری عمدتا مبتنی بر کیفیت اجرای قانون کیفری است.که در این میان حقی ضایع نشود. برخی منابع جرم و جزا را در زمره ی عدالت کیفری قلمداد می کنند اما به طور کلی جزا معادل کیفر، پاداش، تنبیه و تلافی استعمال می شود. مفهوم عدالت جزایی در واقع معادل همان عدالت کیفری ست. و استعمال این ترکیب صرفا تناسب معانی ارزشی مفاهیم عدالت با کیفر است. شاخص های عدالت کیفری را عبارتست از اصل برائت، قانونی بودن، جرائم و مجازات ها، اصل مسئولیت اخلاقی، و اصل شخصی بودن مسئولیت کیفری، دانسته اند به این معنا طبق قانون که کسی از پیش مجرم نیست مگر در دادگاه جرمش ثابت شود. قانون فصل و اصل میزان و احکام کیفری ست. حاکمی که حکم صادر می کند و در مقام قضاست باید به عدالت برخورد کند نه بر اساس حب و بغض شخصی و یا بنا بر سفارش اشخاص و یا خویشاوندان تبعیض قائل شود ( متاسفانه این از آفات و عوامل عدم تحقق عدالت قضایی و کیفریست) و همچنین به شخصیت، کرامت افراد توجه داشته باشند. و به گونه ای رفتار نشود که باعث هتگ حرمت و تعرض به جان و مالشان شود.در واقع آن بخش از نهادهایی که مجری برقرای عدالت کیفری هستند می بایست کاگزاران آن آگاه به احکام عدالت و اصول اخلاق اسلامی باشد. از جمله ی این نهادها، مراکز نیروی انتظامی، دادگاهها، کانونهای اصلاح و تربیت، زندانها و … هستند.
عدالت ترمیمی شق نوینی از عدالت کیفری و مکمل آن است. در پی ضرورت احساس شده مبنی بر این که در طول سالها حاکمیت و اجرای عدالت کیفری و ناکارامدی صددرصدی در مقام پیشگری از وقوع جرم، عدالت ترمیمی به عنوان یک الگوی نوین با هدف کاهش میزان جرم و جنایت و حمایت از خانواده های بزهکار و خود مجرم مطرح شد که پشیمانی و بازگشت و اصلاح را و کاهش آسیب ها ی اجتماعی را هم برای خانواده های متهم به همراه داشته باشد.
کلمات کلیدی: عدالت، عدالت اجتماعی، عدالت قضایی، عدالت کیفری، عدالت ترمیمی، قضاوت، جرم و جزا، قانون
نویسنده: مژگان قانع، کارشناس ارشد جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک

مطالب مرتبط اجتماعی  , یادداشت

درابتدای شیوع ویروس منحوس کرونا درجهان وایران رفتارهای غیرعاقلانه ای از عده ای دیده شد که توسط علمای دینی ردشد و این افرادرا نه افراددیندار که افراد احمقی دانستند که برای مطرح شدن خوداز حربه دین می خواهنداستفاده کنند که...
مشکل اشتغال یا درواقع در ایران را شاید بتوان یکی از مشکلاتی دانست که خودباعث بسیاری از مشکلات دیگر ازجمله، اعتیاد، فقر، طلاق، خیانت، سرقت، افزایش سن ازدواج وبسیاری دیگر از آسیب های اجتماعی شده است.در واقع شاید بتوان با...
چند مدت پیش مستندی می دیدم که در رابطه با دانشگاه رفتن در آلمان بود. در این مستند گفته شد که یک فرد تا قبل از دیپلم گرفتن سه بار هدایت می شود تا رشته مورد نظرش را انتخاب کند،دررشته...
به گزارش اثرآنلاین و به نقل از شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ علیرضا شاه حسینی کارشناس ارشد مدیریت اجرایی و پژوهشگر تاریخ و فرهنگ نواحی شمال ایران، در یادداشت اختصاصی "تیتریک"، به مناسبت یکصدمین سالگرد شهادت دکتر ابراهیم حشمت طالقانی...
    عنوان اسلایدر
  • اقتصادی

  • آخرین خبرها