شنبه, ۰۵ مهر ۱۳۹۹
»   اجتماعی, استان البرز, تیتریک, مدیریت شهری, یادداشت  »   نظرآباد رنگ و بویی از شهر ایرانی- اسلامی ندارد
949 views
۲۸ دی ۱۳۹۵ , ساعت ۱۹:۳۸

نظرآباد رنگ و بویی از شهر ایرانی- اسلامی ندارد

شهرایرانی- اسلامی، شهری است که به طور نسبی، بر اساس اصول و آموزه های قرآنی و نبوی ساخته شده است. در واقع این نوع شهر با توجه به فن آوری و مصالح و دانش و هنرو فرهنگ بومی که با اصول و ارزش های اسلامی در تعارض نباشند، تفسیر و تجلی خاص خویش را داشته باشند. در مورفولوژی شهرهای اسلامی ایدوئولوژی اسلامی نقش مهمی دارد و دستورات اسلام برنامه ریزی و ساخت شهرهای اسلامی را تحت تاثیر قرار داده است و هویت ویژه ای به آنها بخشیده است که با شهرهای نواحی دیگر دنیا متفاوت باشند. در واقع عوامل اعتقادی و ایدوئولوژیک مثل برادری ، برابری، حفظ حریم خانوادگی،آسیب نرساندن، پیوستگی ساختمان ها، خلوت گزینی، محترم شمردن اموال دیگران و … ساخت و کالبد شهرهای اسلامی را تحت تاثیر قرار داده است. شهر ایرانی- اسلامی امروزه با رویکردی های که در سده های گذشته در شهر و شهرسازی کشور ما به کار برده شده است، نوعی عدم هماهنگی میان آرمان های شهر ایرانی – اسلامی و شهر های امروزی کشور نشان می دهد و نظام سابق شهرهای اسلامی بر اثر رشد جمعیت و استفاده از تکنولوژی های جدید بر هم خورده است. بنابراین ضرورت توجه به اصول اساسی در شهر هایی کشور بر مبنای تعالیم و آموزه های دینی در اسلام مشاهده می شود. یکی از از روش های مطالعاتی در این زمینه انطباق شهرهای کشور با شاخص های اصلی شهر ایرانی – اسلامی می باشد. ضرورت انجام این پژوهش در شهر نظرآباد نیز رشد و توسعه گسترده شهری در نظرآباد می باشد، که علاوه بر اینکه نظم فضایی شهر را برهم زده است، الگوی آشفته و بدقواره ای را نیز به این شهر تحمیل کرده است و از سوی دیگر هویت خاصی در سلسله مراتب کالبدی شهر نظرآباد مشاهده نمی گردد. در این نوشتار که بر اساس طرح مطالعاتی در شهر نظرآباد با عنوان (ارزیابی شاخص های شهر ایرانی- اسلامی در شهر نظرآباد) توسط علیرضا گروسی کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری انجام پذیرفته است، ابتدا با بررسی منابع مطالعاتی در چارچوب نظری و روش اسنادی شاخص های شهر ایرانی- اسلامی استخراج و تدوین گردیدند. شاخصه های شهرسازی ایرانی اسلامی در چهار بخش استوار است که عبارتند از: ارتباط انسان با خدا، ارتباط انسان با خود، ارتباط انسان به جهان هستی، ارتباط انسان با هم نوعان خود که این شاخص ها به ترتیب در مسجد محوری، درون گرایی، طبیعت گرایی و محلّه محوری صورت کالبدی یافته است. در واقع این موارد نمونه هایی از شاخص های برگرفته از تعالیم اسلامی هستند که باید در ساخت و طراحی شهر ها در نظرگرفت. توضیح مختصری که می توان در مورد شاخص ها عنوان کرد، عبارتند از:
مسجد محوری: واژه مسجد بیست و هشت بار در قرآن آمده است و بندگان خدا به وسیله عبادت در آن ایمان به خدا را اظهار می نمایند. تکرار ای واژه در قرآن و تاکید بر نقش آن، نشان دهنده اهمیت و جایگاه ویژه مسجد در دین اسلام و میان مسلمانان است. وجود مسجد یکی از مشخصات اصلی شهر اسلامی می باشد. مسجد علاوه بر نقش مذهبی، نقش سیاسی و اجتماعی بسیار قوی در شهر اسلامی داشته است.
درون گرایی: یکی از باور های مردم ایران، ارزش نهادن به زندگی شخصی و حرمت آن و نیز عزت نفس ایرانیان می باشد. و این مساله معماری ایرانی را درون گرا ساخته است. در واقع شاخص ترین ویژگی معماری ایرانی – اسلامی درون گرا بودن آن می باشد و کلیه کالبدهای شهر اسلامی به غیر از مسجد درون گرا هستند. درون گرایی به دو اصل سلسله مراتب و محرمیت تفکیک می شود.
طبیعت گرایی: قرآن مجید نگاه بسیارجالب وعمیقی به طبیعت دارد. مظاهرطبیعی رامخلوق خدا معرفی کرده وانسان رامتوجه آن می سازد. موجودات طبیعی ازنظر قرآن مقدس هستند و هیچ گاه نباید درپی نابودی وتخریب آنها بود. توجه به طبیعت و عناصر طبیعی و ایجاد ارتباط مناسب با آنها ، یکی از اصلی ترین ویژگی های مسکن و شهر اسلامی می باشد. بنابراین برنامه ریزی در محیط های اسلامی بایستی سلامت و رفاه جامعه را نیز تسهیل نماید . از عناصر مهمی طبیعی که در شهر اسلامی اشاره می گردد، عبارتند از : نور، هوا، گیاهان، آب، خاک، مناظر طبیعی، و …
محله محوری: محله به عنوان یک واحد اصلی روابط اجتماعی در شهرهای اسلامی بوده و مکان منافع مشترک، حس تعلق و وابستگی بوده است. محله ها در شهر اسلامی سکونت گاه گروه های قومی، نژادی، مذهبی و صاحبان پیشه ها بوده است . امروزه محله نیز از تقسیمات کالبدی در برنامه ریزی شهری محسوب می شود و به لحاظ پایداری اجتماعی می توان به تقویت محلات امیدوار بود. شاخص های کلی و گویه های متناظر هر شاخص در جدول ذیل مشاهده می گردد:

۱
مسجد محوری
تعداد مساجد در سطح شهر
توزیع و دسترسی متناسب مساجد در سطح شهر
،مطلوبیت فضای درونی مساجد(فضای معنوی)
معماری و نمای مطلوب بیرونی مساجد
به گوش رسیدن صدای اذان
برپایی نماز جماعت و ارتباط صمیمی نمازگزاران با همدیگر
مشارکت شهروندان در امور فرهنگی- مالی- مذهبی مساجد
احساس آرامش و امنیت در مجاورت مساجد

۲
محله محوری
شناخت محدوده محله خویش
موقعیت مناسب محله نسبت به مرکز شهر
دسترسی به خدمات شهری مناسب در محله
دوری از انواع آلودگی های صوتی، هوایی، زیست محیطی و ….
میزان امنیت و آرامش در محله
وحدت و یکپارچگی اجتماعی در محله
روابط صمیمی و اعتماد متقابل بین ساکنین محله
مشارکت شما در امور محله
میزان تعلق خاطر و تعهد شما نسبت به محله
عدم تجاوز و آسیب رساندن به حقوق دیگران

۳
طبیعت گرایی
بهره گیری از نور و روشنایی کافی واحد های مسکونی
وضعیت تهویه فضای داخلی خانه
پرورش گل و گیاه در خانه
دسترسی به پارک ها و فضاهای سبز شهری
چشم انداز مطلوب طبیعی از واحد مسکونی به بیرون
وضعیت سیستم دفع فاضلاب و زباله های شهری
وجود حیاط و باغچه در واحد های مسکونی
وضعیت منابع آب زیر زمینی و رو زمینی

۴
درون گرایی
حریم و فاصله مطلوب بین ورودی های خانه ها
حفظ حریم بصری و صوتی واحدهای مسکونی
تفکیک فضای عمومی، نیمه عمومی و خصوصی در محله ها و واحدهای مسکونی
سادگی و عدم تجملات در نمای ساختمان ها
تامین آرامش و امنیت در واحد مسکونی
عدم تسلط و نفوذ در و پنجرها بر واحد های مسکونی همسایه

ماخذ: گروسی، ۱۳۹۵
پس از استخراج شاخص ها و گویه های متناظر هر کدام از شاخص ها، وضعیت مطلوبیت این شاخص ها در شهر نظرآباد با استفاده از آزمون T تک نمونه ای بررسی گردید که نشان داد، در هر چهار شاخص مورد نظر وضعیتی نامطلوبی در شهر نظرآباد وجود دارد. . در شاخص کلی، آماره T با مقدار ۷۰٫۵۶ و میانگین ۳٫۱۷۵ می باشد که با توجه به سطح معناداری یا sig=0.000 نشان می دهد که وضعیت کلی شاخص های شهر ایرانی- اسلامی در شهر نظرآباد مطلوب نمی باشد. بنابراین لزوم توجه به الگوهای شهر ایرانی- اسلامی در هویت بخش به شهر نظرآباد باید مورد بررسی قرار بگیرد و مسئولین مرتبط برنامه ریزی های منسجم و مدونی را برای بهبود اوضاع این شهر در دستور کار خویش قرار دهند.

واژگان کلیدی:
شهر ایرانی- اسلامی, مسجد محوری,محله محوری, درون گرایی, طبیعت گرایی,شهر نظرآباد,عدم مطلوبیت, تربیت مدرس, برنامه ریزی شهری,توسعه شهری نظرآباد

مطالب مرتبط اجتماعی  , استان البرز  , تیتریک  , مدیریت شهری  , یادداشت

درابتدای شیوع ویروس منحوس کرونا درجهان وایران رفتارهای غیرعاقلانه ای از عده ای دیده شد که توسط علمای دینی ردشد و این افرادرا نه افراددیندار که افراد احمقی دانستند که برای مطرح شدن خوداز حربه دین می خواهنداستفاده کنند که...
مشکل اشتغال یا درواقع در ایران را شاید بتوان یکی از مشکلاتی دانست که خودباعث بسیاری از مشکلات دیگر ازجمله، اعتیاد، فقر، طلاق، خیانت، سرقت، افزایش سن ازدواج وبسیاری دیگر از آسیب های اجتماعی شده است.در واقع شاید بتوان با...
تقی غیاثی تبار مدیر کل آموزش فنی و حرفه ای البرز در نشست خبری با اصحاب رسانه استان در تشریح پروژه اشتغال مهارت محور گفت: رویکرد ما در ارائه آموزشهای مهارتی این است که از فرصت های شغلی به مهارت برسیم،...
چند مدت پیش مستندی می دیدم که در رابطه با دانشگاه رفتن در آلمان بود. در این مستند گفته شد که یک فرد تا قبل از دیپلم گرفتن سه بار هدایت می شود تا رشته مورد نظرش را انتخاب کند،دررشته...
    عنوان اسلایدر
  • اقتصادی

  • آخرین خبرها